Bitcoin Caiz Mi?

Cumhurbaşkanı ve AKP Umumî Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’a yakınlığıyla bilinen, bir zaman ‘Saray’ın fetvacısı’ olarak nitelendirilen Yeni Şafak yazarı Hayrettin Karaman, kripto paranın caiz olup olmamasına ilişkin yazısında, kripto para sahiplerinin bilinmediğini, sistemin kara para aklama gibisi cürümlere açık olmayı kolaylaştırdığını ve miras olarak varislere geçmediğini belirterek, “Sonuç olarak, bu sisteme girmek ve kullanmak; yüksek risk taşıdığı, çok oynak ve kaygan sisteme sahip olduğu, çok elektrik israfına sebep olduğu ve türel boşluklar sebebiyle hırsızlık üzere kabahatlere ceza verilememesi, kara para aklamaya açık olması ve dijital para hesap sahibi öldüğünde varislere intikal etmemesi üzere sebeplerden dolayı caiz değildir.” tabirlerini kullandı.

Hayrettin Karaman, “Helal Finans Açısından Dijital-kripto Paralar Çalıştayı’nda açıklanan ögeleri sıralayarak, “Şimdi de asrımızda internete bağlı olarak yeni bir para sunulmaya çalışılıyor. Kripto paralar yahut dijital kripto paralar; devletin ve yerküredeki otoritelerinden uzak, teftiş edilemez, dondurulamaz ve para aktarımında aracı kurumları (bankaları) aradan çıkartan bir sistem” diye yazdı.

Karaman’ın yazısı şöyle…

Hocam Selamün Aleyküm sorum şöyle:

Paranın yerküre tarihinde değiştiği ve değiştikçe paranın murakabesinin ve getirili yerkürenin da bu parayı kontrol edenlerin elinde olması münasebetiyle değişen yerkürede paranın da değiştiği görülmektedir. İslam camiasının içinde bulunduğu durum ve hususide devletimiz Türkiye göz önüne alındığında kripto paraların da gelecekte rezerv para olarak motamot dolar üzere bütün yerkürede kullanılması öngörüsü olduğu dikkate alınarak kripto paralar dediğimiz ve kimi yerküre devletlerinde resmiyet kazanmış olan İsviçre ve Mali üzere ve memleketimizde Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın değindiği ve Sayın Berat Albayrak’ın da üzerinde durduğu ve Diyanet İşleri Önderimizin da söylediği üzere Müslüman devletlerin öncelikle maddi özgürlüğe sahip olması gerektiği göz önüne alınarak ve bu kripto paraların devlet iktisadını canlandıracağı ve dolar presinden güzide memleketimizin kurtarılması ismine hamle olabileceği göz önüne alınarak kripto paraların caiz olabileceğini söyleyebilir miyiz…. Şayet söylersek münasebeti İslam’a nazaran nedir, şayet söyleyemezsek İslam’a nazaran münasebeti nedir açıklayabilir misiniz teşekkür ederim?

Cevaben:

Kripto paranın lehinde ve aleyhinde, geleceği, nasıl yapıldığı/üretildiği konusunda, fıkha nazaran kararı ve durumu hakkında onlarca yazı okudum. Aşağıda paylaşacağım çalıştay bilmeden değil, bilerek konuşanların söylediklerini içeriyor ve bence hayli aydınlatıcı. Sonuç kısmına da, işaret edilen sakıncaları ortadan kalkmadıkça katılıyorum.

Helal Finans Açısından Dijital-kripto Paralar Çalıştayı (7 Mart 2020)

Çalıştayda önce para ve tarihi üzerinde durulmuş, sonra dijital kripto para ve günümüzdeki yapısı üzerine yoğunlaşılmış. Buna nazaran;

1-Para, mal mübadelesini kolaylaştıran ve hızlandıran bir araçtır. Önceleri mal para ile takas yapılıyordu. Sonra madeni para icat edildi. Altın ve gümüş paralar… Bunlar dışında bakır ve demir paralar. Sonra kağıt paralar tedavüle girdi. Bunlarla birlikte çek, senet üzere kıymetli evrak, başkaca kredi kartı, para yanında kullanılan vesair aracılardır (mal ile para arasında aracı enstrümanlar).

2-Günümüzde varlık; mali piyasada bulunmakta ya da mali piyasanın kontrolünde bulunmaktadır. Şu anda cebimizdeki ve piyasadaki para, 150 milyar. Gelgelelim bankalardaki para 1, 2 trilyon. Yekun para 1,5 trilyondur. Yani paranın/sermayenin % 85 i bankalarda. Bir başka tabirle paranın % 15 i piyasada (ticari piyasada), % 85 i bankalarda (mali piyasada).

(Dünya varlığını elinde tutan, Rocshild ailesinin parasının ise 25 trilyon olduğu tabir ediliyor.)

3-Bankalarda kaydî para bulunmaktadır.

Kaydi para, bir bilim adamının benzetmesi ile şuna gibisi; Bir mahalde 3 sandalye var. 10 kişi onun etrafında dönüp duruyor. Ya da Ali bankaya 100.000 TL yatırdı, bunun % 20’si zarurî rezerv. Sonra banka bu paranın 80.000 TL’sini Veli’ye konut alması için kredi olarak verdi. Veli bu parayla Kemal’den hane aldı, parayı ona verdi. Kemal bu parayı bankaya yatırdı. Banka yatan parayı tekrar başkasına kredi olarak verdi. Bu halde Ali’nin 10.000 TL’si bankada verilen kredilerle 1 milyona çıktı. Bu balon paraya kaydi para denir. Balon ne kadar şişerse o kadar tehlikeli olur. Bir ekonomik buhranda mudiler bankaya atak eder ve yatırdıkları parayı isterlerse işte o hengam banka kilitlenir ve iflas eder. Kaydi paranın katiyen sınırlanması gerektiği iktisatçılarca tabir edilmektedir.

(Kaydi para, bankalarda yüzde 92’si olarak bulunuyor.)

4-Şimdi de asrımızda internete bağlı olarak yeni bir para sunulmaya çalışılıyor. Kripto paralar yahut dijital kripto paralar; devletin ve yerküredeki otoritelerinden uzak, murakabe edilemez, dondurulamaz ve para aktarımında aracı kurumları (bankaları) aradan çıkartan bir sistem. Bunlar olumlu yanları.

Bir de olumsuz yanları vardır ki bunlar şunlardır:

1aBlockchain, blok zinciri demektir. Bir yazılım üzerinden üretilen paraları bulma ve mübadelesini yapan blok zinciri. Blockchain (blok zinciri), sistemdir. Bu sistemden elde edilen coin (bitcoin vs.)dir.

Bloktaki bütün haberler, oradaki herkes tarafından görülmekte, gelgelelim hesap sahipleri bilinmemekte, isimleri ve kaynağı meçhul. Hepsi bir kod ile bilinmekte. Bunun sonucunda birtakım aksilikler ortaya çıkmakta. Bunlardan birisi, kara para aklamadır.

2b-Kripto para, şifreli para demektir. Her hesap sahibinin şifresi vardır. Şifreleri unutmak demek; elde edilen ya da satın alınan bütün dijital paralara bir daha ulaşılamama ve yok olma riski demektir.

3c-Madencilik ile sistemdeki kimi şifreler çözülerek yazılımdaki paralar bulunmakta, bulanın malı olmaktadır. Sistemde 23 milyon bitcoin vardır. Bunlardan her biri bulundukça, yeni bitcoin bulma ve şifreleri çözme ihtimali daha da zorlaşmaktadır. Bunun için çok sayıda kişi birleşmekte, yüksek sistemli büyük bilgisayarla çalışılmaktadırlar. (İfade edildiğine nazaran, 0.0,1 btc kazanmak için 320 gb lık bir işlemciyle 12 ay çalışmanız gerekir.) Bu işlemcinin kurulma ve çalışma maliyeti çok yüksek. Ayrıyeten çok elektrik tüketmesi kelam konusu. Bu sistem çok gürültülü çalışmakta ve çok elektrik tüketimi sebebiyle, o ortamda ölçüsüz bir sıcaklık meydana gelmektedir. Bundan dolayı, bu sistemin hanede yahut konut ortamında kurulması tavsiye edilmemektedir. Sistemin madencilik istikameti, büyük İSRAF tarafıdır.

4d-Dijital kripto paralarla ilgili hukuksal düzenlemeler bulunmamakta. Buna hukuk boşluğu da denilebilir. Mesela, bu sistemdeki para hırsızlığı tespit edildiğinde cezalandırma imkanı bulunmamaktadır. Çünkü kanunda olmayan yahut tanımlanmayan bir şey, hukuken kabahat sayılmamaktadır. Başkaca bu cins dijital paraya sahip olanlar, bunları satmadan, gerçek paraya çevirmeden ölürlerse, miras bırakamıyorlar. Çünkü sistemin yapısı sebebiyle varislere intikali mümkün değildir. Bu da bireylerin paralarının kaybolması ve korunamaması demektir.

5e-Dijital kripto paralar, yüksek risk taşıyan paralardır. Bir anda 1 bitcoin; 20 bin dolardan 3 bin dolara düşebilmektedir. Şu anda 8 bin dolardır. Bu da oynak ve kaygan bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu yüksek risk, İslam hukukunda garar (aldanma) halinde tanımlanmıştır.

5- Bu üzere sakıncaları sebebiyle yerküredeki fetva kurumları tarafından; dijital kripto paralardan sakınılması gerektiği laf edilmiştir. Yukarıda da tabir edildiği üzere bu dijital kripto paralar;

(1)-Yüksek risk (garar unsuru) taşımaktadırlar. Bir anda 1 bitcoin; 20 bin dolardan 3 bin dolara düşmüş, günümüzde ise bu 8 bin dolar civarındadır. Aldanma riski çok fazladır. 

(2)-Aşırı elektrik tüketimi ile mal israfına, buna çok devir ayırıldığı için hengam israfına yol açmaktadır. Bunlar için yapılan elektrik tüketimi Hollanda’nın elektrik tüketimine eşdeğer olduğu tabir edilmektedir.

(3)-Dijital kripto para sahipleri bilinmemektedir. Çünkü her üye bir kod ile bilinmektedir. Bu sistem kara para aklama vb günahlara açık olmakta ve kolaylaştırmaktadır.

(4)- Bu paralarla ilgili türel düzenlemeler olmadığı için, hesap sahipleri öldüğünde bu paralar sistemde kalmakta/kaybolmakta, miras olarak varislere intikal etmemektedir. Ayrıyeten dijital kripto para hırsızlığı için bir ceza bulunmamaktadır. 

(5)- Dijital kripto paralar şifreli olduğu için , şifrenin unutulması anında artık bir daha o hesaba ulaşılamamaktadır, hesap sahibi bütün parasını kaybetmektedir.

Sonuç olarak, bu sisteme girmek ve kullanmak; yüksek risk taşıdığı, çok oynak ve kaygan sisteme sahip olduğu, çok elektrik israfına sebep olduğu ve hukuksal boşluklar sebebiyle hırsızlık üzere cürümlere ceza verilememesi, kara para aklamaya açık olması ve dijital para hesap sahibi öldüğünde varislere intikal etmemesi üzere sebeplerden dolayı caiz değildir.

Bir önceki yazımız olan Bitcoin toparlanıyor başlıklı makalemizde Bitcoin, Boğa Sezonu ve Yarılanma hakkında bilgiler verilmektedir.